بهار

(مطالعه موردی؛ دانشگاه گرگان)

چکیده

بهار یعنی:

رویایی به وسعت آرزوی درخت چنار سرفراز روبروی ساختمان شماره 4.

ستایشی به آرامی ترنمی که در برگهای همیشه سبز اکالیپتوس کهنسال روبروی دانشکده جنگل میپیچد.

تبسمی به طنازی افرایی که تمام پاییز در پارک افرا بدرقه راه روندگان بود.

تلاوتی به صلابت صلایی که بی پروا از گلهای میخک روبروی ساختمان مرکزی به گوش میرسد.

آزادی و رهایی از سرکشی ها و جورهای پایان ناپذیر روزگار به قدر آزادگی و سربلندی سرو های روبروی نمازخانه

زیبایی رمز آلود برق کرم شبتابی که گاه گداری اگر خوش شانس باشی میشود میان ترمها که دانشگاه سوت و کور میشود کنار علفهای زمین چمن آن را دید.

ناز و نیاز مسحور کننده ای که در شب خسب روبروی علوم پایه سابق جریان دارد.

عطوفت و آرامش فرشته وار درختان زیتون پشت مهد کودک دانشگاه.

عشقی  به دلفریبی گلهای یخ جلو دانشکده مرتع که تمام زمستان را آنقدر جلوه گری و عطر افشانی می کنند که همه را نا خود آگاه به آنجا میکشانند تا به یاد عاشقی هایشان بیفتند.

واژگان کلیدی: رویا، ستایش،تبسم،تلاوت،آزادی،زیبایی، ناز و نیاز و عشق

مقدمه:

بهار امسال هم مثل هر سال از سر در اصلی دانشگاهمان تو نیامد و از جلو چشم هیچ نگهبانی رد نشد، بهار امسال هم مثل هر سال با گل شقایقی کوچک از دیوار مخروبه پشتی دانشگاه نزول اجلال فرمود....

مواد و روش ها

آرام ابتدا علف را بوسید، به چنار سرزد، ، سلام سرو را پاسخ داد، شب خسب را نوازش کرد، به افرا خسته نباشید گفت و با گل یخ خداحافظی نمود...

بحث و نتیجه گیری:

بهار همیشه می آید، آرام و بی صدا و بی پروا و از جایی که اصلا انتظارش را نداری به هر بهانه که شده به هر جا سرک میکشد. بهار بی قید و شرط می آید، حتی اگر ترم پاییز و زمستان تمام امید هایت دچار مشروطی شده باشند. اصلا بهار می آید که به جای امیدها، ناامیدی ها را مشروط کند. بهار تکلیف همه را مشخص میکند از چنار تا گل یخ... پس بهار منعم است و کریم و بی منت میبخشد، درست مثل صاحبش. نتایج این بررسی با فرموده حضرت لسان الغیب نیز مطابقت دارد که فرمود:

ز کوی یار می آید نسیم باد نوروزی / از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی

ز جام گل دگر بلبل چنان مست می لعلست/ که زد بر چرخ فیروزه،صفیر تخت فیروزی

در این ایام همچون پیچکهای جلو سردر اصلی که تا توانسته اند به دور قامت سرو های آراسته شادان و سبکبال رقصیده اند باید رقصید و کام دل را از بهار ستنانید:

نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی / که بسی گل بدمد باز و تو در گل باشی

من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش / که تو خود دانی اگر عاقل و زیرک باشی (لسان الغیب)

 همچنین حکیم خیام نیشابوری نیز فرمود:

بر چهره گل نسیم نوروز خوش است / در صحن چمن روی دل افروز خوش است

از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست / خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

پیشنهادات:

ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم

ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب

ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار...

با نام و یاد خدا

نشست تخصصی انجمن مرتعداری ایران با موضوع" بررسی چالشهای مرتعداری ایران" با حضور اعضای هیئت مدیره انجمن مرتعداری ایران، معاون ریاست سازمان جنگلها و مراتع در امور مناطق خشک و نیمه خشک، تعدادی از کارشناسان ستادی این سازمان (مدعوین خارج از استان) و اعضای هیئت علمی دانشکده مرتع و آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان،کارشناسان و متخصصین مراکز اجرایی و تحقیقاتی استان گلستان و تعدادی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی(مدعوین داخل استان) در تاریخ یازدهم اسفند ماه 89 در محل سالن رشد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان برگزار شد. در بحث های شکل گرفته در این نشست مباحثی پیرامون مرتع و مدیریت مراتع در کشور مطرح گردید که حاصل این گفتگوها و مکتوبات جلسه در قالب دو بخش چالشها و راهکارها فهرست وار تلخیص گردیده وجهت استفاده دست اندر کاران امور مراتع کشور و استان در زیر آورده شده است. برای تلخیص از عین عبارات استفاده شده است اما برای یکسان سازی مفاهیم مختلف در یک بند گروه تلخیص ناگزیر از اعمال حد اندکی از ویراستاری بوده است. اسامی گروه تلخیص در پایان این گزارش آمده است. لازم به ذکر است که بعد از هر عبارت اعدادی در داخل دو پرانتز متوالی درج شده است که  اعداد داخل پرانتز گویای میزان تکرار موضوع از ناحیه شرکت کنندگان در نشست مذکور در شکل شفاهی و در شکل ارائه نقطه نظرات در قالب فرم های توزیع شده است. این گزارش به اداره کل منابع طبیعی استان گلستان، برخی از قسمت­های مرتبط با نشست مذکور در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، انجمن مرتعداری و برخی از وبلاگ های شخصی علاقمندان ارسال می­شود.

الف)چالشها(آموزشی، تحقیقاتی و اجرایی):

1- عدم حمایت قانونی و اداری کافی از بهره برداران که بالتبع عدم اطمینان و احساس امنیت بهره بردار به خصوص در  زمینه سرمایه گذاری در طرح های مرتعداری را به دنبال خواهد داشت. (4شفاهی-5 کتبی و 2 اشاره مضمونی دیگر در فرم ها)

2- عدم پیوند محصلین و دانش آموختگان رشته مذکور با عرصه های طبیعی و عدم لمس مسائل و مشکلات بهره برداران از نزدیک. (3 شفاهی و 3 کتبی)

3- عدم کارایی نیروهای دانش آموخته در زمینه مرتع در بخش اجرا. (3) (شفاهی و کتبی)

4- عدم هماهنگی بین اجزا و زیر مجموعه های متولی حفاظت و حمایت از مراتع چنانکه این امر باعث واگرایی بین ارگانها و سازمان های ذیربط و عدم رسیدن به اهداف پیش بینی شده می گردد.(2)(شفاهی و کتبی)

5- توجه به توسعه در کشور تنها از منظر توسعه صنایع مختلف و بی بهره ماندن بخش منابع طبیعی از واژه مذکور. (2)(شفاهی)

6- عدم جلب مشارکت مردمی/ مشارکت ناکافی بهره برداران در طرح های مرتعداری از سوی متولیان بخش دولتی. (2شفاهی و  5کتبی)

7- ارتباط کم یافته های طرح های تحقیقاتی و پایان نامه های دانشجویی با مسائل اجرایی و بخصوص اقتصادی اجتماعی (2 شفاهی و7 کتبی با 3 تکرار مضمونی دیگر در فرم ها)

8- عدم هماهنگی در سیاست ها و استراتژیها در 3 بخش مرتع، چرای دام و تولید علوفه. (2) (شفاهی)

9- کمبود و یا عملی نشدن برنامه های مدون در زمینه اصلاح و احیاء مراتع. (2) (شفاهی)

10- اقتصادی نبودن طرح های مرتعداری و اهمیت ندادن به منافع غیر مستقیم مرتع در تهیه این طرح ها. (1شفاهی و 2 کتبی) و جدی نگرفتن اهمیت محیط زیستی مراتع (2 کتبی) و توجه ناکافی و صرفاً در حد اولیه به سایر جنبه های مرتع مانند حفاظت آب و خاک ( 1کتبی)

11- عدم ارتباط سرفصل دروس و حتی برخی از واحدهای درسی در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی با مدیریت اجرایی مراتع. (1شفاهی و 3 کتبی)

12- کمبود نیروی انسانی متخصص در زمینه اجرا و تحقیقات. (عدم امکان توسعه سازمانی جهت بکار گیری نیروی انسانی بیشتر یا جایگزینی نیروهای بازنشسته) (1 شفاهی و 4 کتبی)

13-کم رنگ بودن نقش تشکل های غیر دولتی و انجمن های صنفی و نظایر آن علیرغم نقش مهم و موثری که می توانند در خصوص مدیریت مراتع بر عهده داشته باشند. (1شفاهی و 3 کتبی)

14- عملکرد یکسویه مدیریت (از بالا به پایین) در مدیریت مراتع ( شفاهی )

15- عدم تناسب برخی از طرح ها با فرهنگ و موقعیت جغرافیای ناحیه هدف ( شفاهی )

16- عدم برخورد قاطع یا ناکافی بودن برخورد ها از ناحیه  دستگاه دولتی و قضایی  با متخلفین و متعرضین عرصه مرتع  ( 2 کتبی)

17- ناکافی بودن  شناخت صحیح از اهمیت مرتع نزد برنامه ریزان، قانون گذاران و مدیران ملی و استانی(ظاهرا مدیران غیر از دستگاه متولی مد نظر بوده است) ( 2 نفرکتبی)

18- کم بودن آگاهی مرتعداران و بهره برداران  از سیاست ها، اولویتها و دیدگاههای بخش دولتی و اجرایی      (2 کتبی)

19- مشکلات ناشی از مشاعی بودن بهره برداری در برخی از سامان های عرفی ( 2 کتبی)

20-  برخی ضعف های  تشکیلاتی( مدیریتی و اجرایی ) یگان حفاظت ( 1 نفر کتبی)

21- مشکلات مربوط به  تفکیک مراتع روستایی از مراتع عمومی ( 1کتبی)

22- نا ساختمند بودن نظام بهره برداری ( 1 کتبی)

23- عدم پرداختن مشکلات مرتع و مرتعداری در جراید و روزنامه ها ( 1 نفر )(کتبی)

ب)راهکارها (آموزشی، تحقیقاتی و اجرایی):

1.      بیان مسائل و مشکلات و همچنین دیدگاه های مختلف پیرامون مراتع به زبان گویا از طریق تریبون ها و رسانه های گروهی جهت تقویت فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی.( 4شفاهی و 4 کتبی)

2.      توجه به جلب مشارکت بهره برداران در پیشبرد اهداف طرح های مرتعداری.( 4 شفاهی 2 کتبی)

3.      توجه به کاربردی بودن تحقیقات و پژوهش ها در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و همچنین پیوند بین بخشهای اجرایی، آموزشی و تحقیقاتی.( 1شفاهی و 5 کتبی)

4.      در نظر گرفتن و اهمیت دادن به بخش ترویج و قرار دادن آن در رأس هرم آموزش و پژوهش و ترویج از طریق تریبون ها، رسانه ها، کارگاه ها، دوره های آموزشی کوتاه مدت و نظایر آن(4 شفاهی)

5.      پیوند محصلین با عرصه های طبیعی و بهره برداران در حین دوران تحصیل.( 4شفاهی و 3 کتبی)

6.       تغییر نگاه به مفهوم مرتع و شیوه بهره برداری از آن بطوریکه از حالت یک منظوره تولید علوفه و دام به سایر کاربریها و مواهب آن توجه شود.(3 شفاهی 3کتبی)

7.      در نظر گرفتن استراتژی آموزش، کنترل و نظارت طرحها با دولت و اجرای کار با بهره بردار. (3 شفاهی)

8.      آموزش بهره بردار از مسائل و امور مرتبط با مرتع و بهره برداری از آن به گونه ای که در حد محلی قادر در اجرای مدیریت باشد.(3 شفاهی)

9.      توسعه نهادهای غیر دولتی نظیر انجمن مرتعداری و همچنین سایر انجمن های صنفی به منظور کمک به دولت جهت اجرای طرحهای اصلاح و توسعه مراتع( شفاهی3 و 5 کتبی)

10.  ملموس نمودن منافع طرحهای مرتعداری برای بهره بردار از طریق متولیان بخش دولتی.( شفاهی 2 و1 کتبی )

11.  اختصاص دادن مقداری از بودجه های دستگاهای اجرایی به طرح های پژوهشی.(2 شفاهی)

12.  آموزش عملی در زمینه منابع طبیعی به نحوی گسترش داده شود که برای اغلب مردم و اقشار مختلف جامعه قابل درک و ملموس باشد.(2 شفاهی)

13.  توجه به مبحث تنوع زیستی در مرتع، چنانچه اغلب نگاه عمومی حول این محور است که تنها گونه های با اهمیت به لحاظ خوراک انسان و دام می بایست مورد توجه واقع شده و تقویت گردد، حال آنکه تنوع زیستی شامل همه گونه هاست و آشفتگی در آن منجر به بر هم خوردن تعادل محیط زیست میگردد. (1 شفاهی)

14.  ایجاد اشتغال باید از طریق ایجاد نگاه چند منظوره به مرتع و سایر کاربری های آن مانند بهره برداری از گیاهان دارویی و صنعتی و نظایر آن(1 شفاهی و 2 کتبی)

15.  پیوند انجمن مرتعداری با تعاونی های مرتبط با بخش مرتع و ایجاد هماهنگی بین آنها.(1 شفاهی 1 کتبی)

16.  همسویی اهداف و پروژه ها با سیاستهای کلی نظام جهت توفیق و پیشبرد اهداف.(1 شفاهی)

17.  تغییر کارکرد مراتع کم بازده به سایر کارکردهای غیر علوفه ای نظیر تولید و تکثیر گیاهان دارویی، اکوتوریسم و، تفرجگاه و نظایر آن (1 شفاهی)

18.  ایجاد یک مدیریت دو سویه به نحوی که بهره بردار در سطح محلی و متولیان در سطح کلان در شکل گیری یک مدیریت پایدار نقش خود را ایفا نماید.( شفاهی 1)

19.  جدا شدن سازمان جنگلها و مراتع از وزارت جهاد کشاورزی و تشکیل وزارتی مستقل.( شفاهی 1)

20.  جهت گیری متولیان بخش دولتی در عرضه و بازاریابی محصولات مرتعی.(1 شفاهی و 1 کتبی )

21.  مشخص شدن حدود مراتع (توسعه بانک های اطلاعات مالکیت مراتع- بانک اطلاعات ممیزی مراتع)  (1 شفاهی و 2 کتبی)

22.  توسعه ایستگاه های تحقیقاتی مجهز و پیوستگی تحقیقات و پایش ها در مناطق مختلف.(1 شفاهی)

23.  ساختمند شدن نظام بهره برداری. (3 کتبی)

24.  حمایت قانونی و قضایی در برخورد با متخلفین: استفاده از تکنولوژی و همچنین جریمه­های مقرر به گونه­ای باشد که مجرم حق تکرار تخلف را به خود ندهد. (2 شفاهی و3کتبی ).

25.  اجرای ماده 14 قانون افزایش بهره وری  و کاهش دام مازاد. (3 کتبی)

26.  مدیریت جامع عرصه های مرتعی به جای مدیریت جزئی نگر .(4 کتبی)

27.  کمک گرفتن از انجمن های مرتعداری کشور های دیگر و آگاهی از نحوه موفقیت آنها در توسعه منابع طبیعی( 2کتبی).

28.  تعیین کمیته اجرایی- آموزشی- تحقیقاتی جهت آمایش مراتع و برگرداندن عرصه های تصرفی.(3 کتبی)

29.  تجدید نظر در ممیزی مرتع در خصوص تفکیک مراتع حریم از مراتع عمومی.(2 کتبی)

30.  به رسمیت شناختن مصوبات جلسات انجمن مرتعداری و پیگیری جهت تحقق آنها در رفع موانع و مشکلات. (2 کتبی)

اسامی گروه تلخیص جلسه ( دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان)

کسی که فکر میکند تمام میوه ها زمانی میرسند که انگور، از طعم توت فرنگی هیچ چیز نمیداند

توسعه پایدار منحصر به مسائل زیست محیطی نیست، بلکه جنبه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن نیز دارای اهمیت زیادی است. توسعه پایدار در دوره پسامدرن (بعد از پست مدرنیزم)، دارای جنبه های گوناگونی است،تأمین عدالت اجتماعی و رعایت استاندارد های زیست محیطی به یکدیگر وابسته اند و در مقیاس کلان توزیع عادلانه قدرت، ثروت و درآمد میان اقشار مختلف یک جامعه فرصت هایی برابر را برای آنان در بهره مندی از منابع طبیعی و  محیط زیست فراهم می آورد.

هنگامی که همه اقشار یک جامعه، از مواهب طبیعی به صورت عادلانه ای بهره مند شوند، زمینه مشارکت آنان در حفاظت از منابع طبیعی و ساماندهی فضای زیستی بیشتر می شود و در مقابل اقشار یک جامعه نابرابر از نظر وضعیت اقتصادی و اجتماعی تأثیرات نابرابری را نیز بر محیط زیست بر جای می گذارند.

یکی از ملزومات دستیابی به توسعه پایدار خلق چشم اندازهای زیبا و موزون است. وجود چشم اندازهای ناهماهنگ و آلوده حاکی از نابرابری اجتماعی اقتصادی در میان ساکنان یک جامعه است. به همین دلیل برای ایجاد جوامع  مطلوب و سالم دارای توسعه پایدار، باید ابعاد اجتماعی اقتصادی و فرهنگی توسعه را در نظر گرفت و با تأمین عدالت اجتماعی از بحران ها، تنش ها و چالش های مختلف جلوگیری کرد.

افزایش آگاهی برنامه ریزان و مدیران در زمینه ابعاد گوناگون توسعه و اجرای اقداماتی که به تعادل اکولوژیک و تعادل اجتماعی بینجامد، زمینه استقرار توسعه پایدار را فراهم می سازد. بی گمان ایجاد این تعادل ها به تغییر ساختار یا تعدیل ساختار نظام های اقتصادی اجتماعی نیاز دارد.

هرچه درگير بررسيهاي عميق تري در حوزه منابع طبيعي مي شويم (در كشور و حتي در سطح جهاني) اين امر بيشتر نمايان مي شود كه مسائل فني، كه اهم تلاشهاي كارشناسي و سرمايه هاي اقتصادي را جذب خود كرده است كم اهميت ترين مسئله موجود در اين حوزه است.

توسعه پايدار به تعبيري يک مفهوم اخلاقي است و به تعبيري ديگر يک مفهوم علمي است اگر چه کاملاً با علوم طبيعي و اقتصاد در آميخته است اما، شايد بيشتر برآمده از فرهنگ و ارزش هاي انساني باشد و در پاسخ به يک نياز حياتي. در واقع مي تواند بناي بنياني جديد براي روابط انساني و تداوم حيات بشري تصور شود. با اين وصف نمي توان وجهي را به زيان وجه ديگري انتخاب کرد. براي مثال نمي توان آسيب و خسارت غير قابل جبران بر محيط زيست را پذيرفت و در مقابل، از محيط زيست به قيمت فقر نيمي از مردم جهان حفاظت کرد. مفهوم توسعه پايدار کلي نگر است و همه ابعاد اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و ديگر نيازهاي بشر را در بر مي گيرد. توسعه پايدار پاسخ نوع بشر است به يک چالش و بحران در حال ظهور جهاني.

یکی از راه های تحقق عدالت اجتماعی و دستیابی به توسعه پایدار اشراف ویژگیهای فرهنگی آنست

در علم نوین صحبت از بومی سازی علم است، یعنی علمی که با دانش بومی همرنگ و همساز باشد و این بحث زمانی به صورت جدی تر مطرح است که آن علم نشات گرفته از دل طبیعت باشد. علوم محیطی و مرتبط با حوزه منابع طبیعی، علومی هستند که بومی سازی آنها به مفهوم غنای آنهاست. دانش بومی یعنی آن که استیپا را زلف پیرزن خطاب کنی، بوی دود اسپند را که میشنوی صلوات بفرستی، برای گلاب احترام قائل شوی که از گل محمدی گرفته میشود، یعنی آنکه درک کنی چرا هیچ ایلیاتی قبله نما همراهش نیست و چرا پیرزنهایشان خواص گل گاو زبان و شاطره و بابونه را بهتر از ما میدانند، درک کنی چرا برای آمدن باران به خواندن نماز باران بیشتر از باروری ابرها اعتقاد دارند، درک کنی که خاک را تربت میدانند و تربت را شفای درد هاشان و آب را پیش از هر چیز مهریه دختر پیغمبر میدانند و مقدس.

حال برای وارد شدن به چنین عرصه ای و برنامه ریزی برای آن آیا فقط دانستن روش L.F.A و مدل PSIAC برای ارزیابی خاکش، مدل WETSPA,SWAT برای ارزیابی آبش و  ORDINATION , CLUSTERING برای بررسی گیاهانش کافیست؟ کدام آزمون آماری است که بتواند معنی دار بودن ساز چوپانی را بسنجد؟ آیا برای وارد شدن به این حوزه پیش از هر چیز نباید دانست که این مردم چه دارند و بنیان های فرهنگی آنها چیست، عالم علم مرتع این مرز و بوم نباید بهمن بیگی را قبل از هولچک شناخته باشد؟ و یا سهراب سپهری را قبل از Ecological Methodology خوانده باشد؟

برای مرتعدار و دامدار عشایرمان در صحرا شارژر و اجاق خورشیدی میبریم یعنی تکنولوژی شهری را به آنجا منتقل و یا حتی در مواردی آن را تحمیل میکنیم اما دانش بومی آنها را بر سر کلاس دانشجویان این رشته و یا مسئولین نمی آوریم و این گسیل یکطرفه یعنی از هم گسیختن نظام عملیاتی جهت مدیریت و برنامه ریزی توسعه پایدار در اینگونه جوامع. حال باید چه کرد؟